Menu

Lipsko – pomnik ofiar UPA

Wrzesień 10, 2018 - Powiat lubaczowski
Lipsko – pomnik ofiar UPA

Od strony Werchraty, po prawej stronie drogi w miejscowości Lipsko znajduje się pomnik upamiętniający tragiczne wydarzenia z maja 1944 roku.  Nocą 21 maja 1944 roku kureń Ivana Szpontaka, pseudonim Zaliźniak w sile czterech sotni (tj. czterech kompani); około tysiąc dwustu bojowników dokonał zbrojnego napadu na osady ludności polskiej. W tamtą deszczową noc oddziały UPA, zasilone oddziałami samoobrony o godzinie drugiej podeszły w tym samym czasie pod wsie Łukawica, Jędrzejówka i Lipsko. W lesie pod Lipskiem, nad rzeką Tanew doszło do wymiany ognia, co było początkiem krwawej bitwy. Obroną Narolszczyzny dowodził Karol Kostecki ps. „Kostek”, dowódca kompanii połączonych Armii Krajowej i Batalionów Chłopskich wraz z Marianem Wardą ps. „Polakowski”, komendantem rejonu V – AK Susiec. Na tym terenie był też zastępca komendanta obwodu AK Tomaszów Lubelski – Władysław Surowiec ps. „Sosna” z Bełżca oraz stacjonowała kompania cieszanowska pod dowództwem Juliana Bistronia, ps. „Godziemba” zasilając także placówki w Jędrzejówce i Łukawicy. Dzięki ofiarnej, zbrojnej walce napastnicy zostali wyparci z Lipska, Jędrzejówki i Łukawicy. UPA wycofując się, z zemsty paliło ocalałe zabudowania ludności polskiej, mordując ich mieszkańców, w tym kobiety i dzieci. W  trakcie dziesięciogodzinnych walk poległo bądź zostało zamordowanych kilkadziesiąt osób. Mieszkańcy tych miejscowości co roku oddają cześć poległym przodkom przez udział w uroczystej mszy i  modlitwie. O oddaniu i poświęceniu  ofiar przypomina  kamienny pomnik.

Pomnik w Lipsku został wzniesiony z piaskowca w 1975 roku staraniem mieszkańców wsi  oraz władz gminnych. Ma formę kamiennego głazu ustawionego na betonowej  podstawie. U góry osadzony jest Krzyż Grunwaldu, a poniżej na kamiennej płycie wyryty jest napis „Polegli w dniu 21 maja 1944 r. w obronie swoich zagród. Cześć ich pamięci”. Tragedia ta miała miejsce podczas akcji sotni UPA wymierzonej przeciwko ludności polskiej.

 

Na pomniku wykute jest 36 nazwisk osób, które straciły życie w obronie swoich domostw. Są to: Adolf Brzyski, Andrzej Wolanin, Jan Patałuch, Zofia Patałuch, Władysław Steczkiewicz, Jan Bundyra, Ludwik Patałuch, Władysław Plaskacz, Rudolf Bundyra, Józef Zubrzycki, Aleksander Stupak, Jan Markiewicz, Stanisław Patałuch, Jan Koczan, Stanisław Ważny, Bronisław Głaz, Walenty Ważny, Władysław Ważny, Józef Mamczur, Ludwik Niedużak, Kazimierz Ciećka, Andrzej Ciećka, Eugeniusz Ciećka, Petronela Ciećka, Maria Dudek, Andrzej Sycz, Maciej Mroczek, Roman Wolańczyk, Tomasz Niedużak, Jan Czerwonka, Piotr Górniak, Tomasz Wolańczyk, Józef Stopyra, Ignacy Kosak, Władysław Plaskacz, Jan Niedużak.

Dodaj komentarz